Từ thưở nhỏ tôi đã nghe qua tên ông Maslow. Là 1 nhà tâm lý học Mỹ ông Abraham Maslow (1908-1970) đã đề xuất ra tháp nhu cầu để cắt nghĩa động cơ sinh hoạt của con người. Chủ yếu là con người có nhu cầu thấp nhất đến nhu cầu cao nhất. Khi các nhu cầu của 1 cấp được thỏa mãn thì loại nhu cầu này không còn là động cơ thúc đẩy nữa, và các nhu cầu của cấp cao hơn sẽ trở thành động cơ thúc đẩy. Các nhu cầu, từ "thấp" đến "cao":
Nhu cầu sinh lý | An toàn | Xã hội | Được tôn trọng | Tự hoàn thiện
Học thuyết Maslow được áp dụng trong rất nhiều lãnh vực, từ bán hàng, qua quản trị xí nghiệp cho đến kinh tế quốc dân. Ít khi có ai đặt câu hỏi, tại sao các loại nhu cầu lại có thứ cấp, và cái thứ tự từ thấp đến cao có phải là bất di bất dịch không?
Manfred Max-Neef (*1932), 1 nhà kinh tế và sinh thái học Chí lợi, cho rằng chỉ có nhu cầu sinh tồn là cần thiết cho tất cả mọi người, còn mọi nhu cầu khác không thể xếp theo một thứ tự nào cả. Hai tầm nhìn phản ánh hai nhận thức đối ngược, với những ảnh hưởng to lớn cho từng nước, từng cộng đồng, từng cá nhân.
Khẳng định thứ cấp cho các nhu cầu là biểu lộ của suy nghĩ "hoặc có, hoặc không - một là bạn, hai là thù - hoặc thắng hay thua ....", xem rằng sinh hoạt phải dựa vào tháp nhu cầu. Người ta có thể hiểu mình và người khác qua thang nhu cầu, và tổ chức sinh hoạt từ cơ sở tháp nhu cầu. Trong khung cảnh toàn cầu hóa hiện nay, các công ty trong cũng như ngoài nước đều trả lương cho nhân công, nhân viên với giá thấp như có thể, vì họ cho rằng - ngoài lý do thuần kinh tế - nhu cầu an toàn, có việc làm bảo đảm, là động cơ của công nhân viên. Việc tạo điều kiện để các người làm sinh hoạt theo nhóm, trao đổi ý kiến, có dịp chơi chung vào những ngày nghỉ, chỉ được dự kiến đến cho những công nhân viên có thu nhập cao hơn .... Ở bình diện quốc gia, thì nước nghèo lại chạy theo cung ứng các nhu cầu vật chất, hay đúng hơn là những thoả mãn vật chất (Max-Neef phân biệt giữa needs và satisfiers), và bỏ quên những nhu cầu thiết yếu khác.
Mọi nhu cầu - ngoại trừ nhu cầu sinh tồn - quan trọng ngang nhau, bổ túc cho nhau hay thay thế nhau, đó là nhận thức của Max-Neef. Các nhu cầu
che chở | cảm xúc | thông hiểu | tham gia | giải trí | sáng tạo | cá tính | tự do đều có 4 chiều riêng: hiện hữu | sở hữu | hành động | tương tác. Cá nhân, cộng đồng hay quốc gia, tùy hoàn cảnh, tập trung vào 1 số điểm cùa ma trận nhu cầu. Tầm nhìn này phản ánh sự chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt của cá nhân, cộng đồng hay quốc gia khác. Nó nói lên tinh thần "Có và không - không phân biệt bạn, thù - không bắt buộc thắng và thua".
Với khám phá về những nhu cầu của chính mình, phân biệt được đâu là nhu cầu, đâu là phương tiện thỏa mãn, và cảm được các cuộc sống khác biệt, thì kim chỉ nam sẽ có, giúp mình đến đích mau hơn.
Blog "Right energies for right stuffs" có nhắc đến năng lượng A và B, C, D và E. A và B tương ứng với hiện hữu, C với sở hữu, D với hành động, và E với tương tác.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét